21/11/16

Επίσκεψη στον ιστορικό ναό της Κυρίας των Αγγέλων στην πόλη της Ζακύνθου

Στις 19 Νοεμβρίου, προπαραμονή της εορτής του ναού, οι φίλοι της Ξενοπουλείου Βιβλιοθήκης 


επισκέφτηκαν τον ιστορικό ναό της Κυρίας των Αγγέλων στην πόλη της Ζακύνθου, έναν από τους δύο που σώθηκαν και αναστηλώθηκαν πέτρα πέτρα μετά τους σεισμούς του 1953. Με ξεναγό στην 


περιήγηση τον Ιεροκήρυκα της Μητροπόλεως Αρχιμ. Διονύσιο Λυκογιάννη, είχαμε την ευκαιρία να εμβαθύνουμε στα μοναδικά και σπουδαία καλλιτεχνήματα του ναού και να κατανοήσουμε την 


ανάγκη διαφύλαξης, συντήρησης και διατήρησης όσων μας έχουν απομείνει εξαιτίας της
 σημαντικότητάς τους στη νεοελληνική τέχνη.

24/10/16

Περιήγηση στον ιστορικό ναό του Αγίου Νικολάου του Μόλου στη Ζάκυνθο

Το Σάββατο 15 Οκτωβρίου ξεκίνησε από τους φίλους της Ξενοπουλείου Βιβλιοθήκης η μηνιαία περιήγηση στους ιστορικούς ναούς της πόλης της Ζακύνθου.






 Επικεφαλής συνοδοιπόρος σε αυτήν την ιστορική και καλλιτεχνική διαδρομή ο Ιεροκήρυκας της Μητροπόλεως Ζακύνθου, Αρχιμ. Διονύσιος Λυκογιάννης.

17/10/16

Λεονάρντο ντα Βίντσι – Λεόν Μπαττίστα Αλμπέρτι – Αντρέα Πότσο, Διά την ζωγραφίαν. Οι πρώτες μεταφράσεις κειμένων τέχνης από τον Παναγιώτη Δοξαρά

Τη Δευτέρα 10 Οκτωβρίου 2016, στο Ίδρυμα Αικατερίνης Λασκαρίδη, παρουσιάστηκε η έκδοση Λεονάρντο ντα Βίντσι – Λεόν Μπαττίστα Αλμπέρτι – Αντρέα Πότσο, Διά την ζωγραφίαν. Οι πρώτες μεταφράσεις κειμένων τέχνης από τον Παναγιώτη Δοξαρά, έκδοση-επιστημονική επιμέλεια-εισαγωγή: Παναγιώτης Κ. Ιωάννου, που κυκλοφόρησε πρόσφατα από τις Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης και το Ινστιτούτο Μεσογειακών Σπουδών του Ιδρύματος Τεχνολογίας και Έρευνας.Παράλληλα, εγκαινιάστηκε η έκθεση τεκμηρίων «Η Πραγματεία περί Ζωγραφικής του Λεονάρντο ντα Βίντσι: από το χειρόγραφο στο έντυπο», η οποία θα λειτουργεί στον χώρο του Ιδρύματος Λασκαρίδη έως τις 26 Οκτωβρίου (ώρες λειτουργίας: Δευτέρα-Παρασκευή, 9:00-17:00).Χαιρετισμό στην εκδήλωση απηύθυναν η Καλή Κυπαρίσση, εκ μέρους του «Ιδρύματος Αικατερίνης Λασκαρίδη», και ο Χρήστος Χατζηιωσήφ, Διευθυντής του Ινστιτούτου Μεσογειακών Σπουδών του ΙΤΕ. Για την έκδοση μίλησαν η Όλγα Γκράτζιου, ομότιμη καθηγήτρια Βυζαντινής Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Κρήτης, ο Δημήτρης Αρβανιτάκης, ιστορικός-υπεύθυνος εκδόσεων του Μουσείου Μπενάκη, και ο Νίκος Χατζηνικολάου, ομότιμος καθηγητής Ιστορίας της Τέχνης στο Πανεπιστήμιο Κρήτης.


 Η κ. Γκράτζιου παρουσίασε τον καλαίσθητο τόμο, στον οποίο εκδίδονται οι μεταφράσεις καταστατικών κειμένων της ευρωπαϊκής ζωγραφικής που εκπόνησε στις αρχές του 18ου αιώνα ο ζωγράφος Παναγιώτης Δοξαράς. Επεσήμανε ότι τόσο η έκδοση όσο και η εκτενής και κατατοπιστική εισαγωγή του επιμελητή και σχολιαστή της Παναγιώτη Ιωάννου, που παρουσιάζει μεταξύ άλλων την υποδοχή του αμφιλεγόμενου έργου του Δοξαρά, ανοίγει δυναμικά τη συζήτηση για την επανεκτίμηση του συνολικού έργου και της προσωπικότητας του ζωγράφου.
Ο κ. Αρβανιτάκης επικεντρώθηκε σε δύο βασικά ερωτήματα: Πρώτον, στην απεύθυνση της μετάφρασης του Δοξαρά και στις δυνατότητες επίδρασής της στον εκτός του Ιονίου ελληνικό χώρο, και, δεύτερον, στην πρόσληψη της τέχνης του Δοξαρά και της «Επτανησιακής τέχνης» κατά τον δέκατο ένατο αιώνα. Βασική θέση του ομιλητή ήταν ότι, για την κατανόηση της λειτουργίας της μετάφρασης αλλά και του χαρακτήρα της τέχνης του Ιονίου, είναι απαραίτητη η γνώση του πλαισίου των ιστορικών συνθηκών εντός των οποίων διαμορφώθηκε η συγκεκριμένη καλλιτεχνική έκφραση.
Ο κ. Χατζηνικολάου τόνισε ότι η δημοσίευση του Τέχνη Ζωγραφίας του Παναγιώτη Δοξαρά ανοίγει νέους δρόμους στη μελέτη της διείσδυσης της δυτικής θεωρίας της τέχνης στον ελλαδικό χώρο.Την εκδήλωση συντόνισε ο Παναγιώτης Ιωάννου, επιμελητής της έκδοσης, ο οποίος μίλησε για τις ματαιώσεις προηγούμενων προσπαθειών και τις περιπέτειες της σημερινής έκδοσης της Πραγματείας, τονίζοντας τη σημασία της για την εποχή μας.Αποσπάσματα από κείμενα του Λεονάρντο ντα Βίντσι διάβασαν η Κλεοπάτρα Κυρτάτα, φιλόλογος, και ο Μενέλαος Κυπαρίσσης, ηθοποιός-φιλόλογος.Πλήθος κόσμου παρευρέθηκε στην εκδήλωση, άνθρωποι από τον χώρο της τέχνης και του βιβλίου, μέλη του ακαδημαϊκού τομέα, καθώς και σπουδαστές του εικαστικού χώρου.
(Από: http://www.laskaridou.gr/leonardo-da-vinci-leon-battista-alberti-andrea-pozzo-dia-tin-zografian-panagiotis-doxaras/)

14/9/16

Έφυγε από κοντά μας η καθηγήτρια Μαρία Καζαμία Τσέρνου...

Πριν από λίγες μέρες έφυγε από κοντά μας μετά από μια κοπιαστική μάχη με τον καρκίνο, τόσο νέα, η Αν. Καθηγήτρια της Θεολογικής Σχολής του ΑΠΘ, Μαρία Καζαμία-Τσέρνου. Η εκλιπούσα ακαδημαϊκός υπήρξε άοκνη ερευνήτρια της Βυζαντινής Αρχαιολογίας με σπουδαίο συγγραφικό έργο, ενώ δραστηριοποιήθηκε ιδιαίτερα στο χώρο της Εξωτερικής Ιεραποστολής (διετέλεσε μέλος του Διοικητικού Συλλόγου του Συνδέσμου Φίλων της Εξωτερικής Ιεραποστολής και δίδαξε στην Ορθόδοξη Θεολογική Σχολή του Κογκό). Είχα την τιμή να την γνωρίσω από κοντά μιας και ήταν υπεύθυνη στις μεταπτυχιακές μου σπουδές στο ΑΠΘ και να διαπιστώσω την ομορφιά της ψυχής και της βαθιάς πίστης που είχε στο Θεό και στη ζωή. Τα ζακυνθινά μπουγαρίνια που τόσο της άρεσαν και της έστελνα, ας την συντροφεύουν εκεί που βρίσκεται...

23/8/16

Ο Ναός του Αγίου Διονυσίου στην πόλη της Ζακύνθου

Η διακήρυξη της αγιότητας του Διονυσίου Σιγούρου, Αρχιεπισκόπου Αιγίνης το 1703, υπήρξε η αφορμή να αφιερωθεί ναός σε αυτόν έναν χρόνο αργότερα (1704) στη νότια άκρη της πόλης της Ζακύνθου, εκεί που βρίσκονταν τα σπίτια του μοναστηριού. Η μεταφορά του άφθαρτου ιερού Λειψάνου του Αγίου Διονυσίου από τα Στροφάδια στη Ζάκυνθο μετά από πειρατική επιδρομή στις 19 Αυγούστου 1717, ανέδειξε το ναό σε τόπο προσκυνηματικό και επίκεντρο ιδιαίτερης φροντίδας όλων των Ζακυνθίων ακόμη και σήμερα,  εξαιτίας του χαριτόβρυτου ιερού Λειψάνου του πολιούχου και Προστάτου της νήσου Ζακύνθου. Οι συνεχείς ζημιές, που προκαλούσαν οι κατά καιρούς σεισμοί, πληγώνοντας ή ισοπεδώνοντας τα κτίσματα της μονής, έδιναν τις αφορμές για τις ανοικοδομήσεις και τις μεταμορφώσεις του καλλιτεχνικού διακόσμου του ναού του Αγίου Διονυσίου.

 Χορηγοί σε αυτές τις εργασίες, όπου απαιτούνταν μεγάλα χρηματικά ποσά, βρίσκονταν κυρίως τα εύπορα μέλη της ζακύνθιας κοινωνίας που ανήκαν στην αριστοκρατική και στη συνέχεια αστική τάξη, αναλαμβάνοντας κατά διαστήματα την επιτροπεία του ναού ως Κυβερνήτες, ασκώντας συνήθως εποπτικό διαχειριστικό έλεγχο του ναού και προστατεύοντας τα δικαιώματα της μονής. Το ιδεολογικό και καλλιτεχνικό υπόβαθρο των μελών αυτής της κυρίαρχης κοινωνικής τάξης, επέβαλλε τις αισθητικές αντιλήψεις της στο διάκοσμο των ναών του Αγίου Διονυσίου, συμπαρασύροντας τις καλλιτεχνικές εξελίξεις, με βλέμμα στραμμένο πάντα στη  Δύση.
Στο διάστημα 1708-1713 κτίστηκε εκ θεμελίων νέος ναός προς τιμήν του Αγίου Διονυσίου στη θέση τριών σπιτιών, που είχε αποκτήσει η μονή με αγορές και δωρεές. Ο εσωτερικός στολισμός φαίνεται πως διήρκεσε αρκετές δεκαετίες, μιας και η οικονομική ένδεια της μονής, από τους καταστροφικούς σεισμούς και τις ληστρικές επιδρομές δυσχέραιναν την ολοκλήρωση των εργασιών. Το 1714 είχε κατασκευαστεί το κατώτερο τμήμα του τέμπλου, το οποίο ολόκληρο θα πρέπει να τελείωσε το 1730. Το 1752 ο τεχνίτης Νικόλαος Λογοθέτης φαίνεται πως δίνει στο τέμπλο τη σημερινή του μορφή, έτσι όπως σώζεται στο ναό του Σωτήρα στον Καληπάδο, όπου πουλήθηκε.
Η σχεδιαστική σύλληψη του τέμπλου είναι μοναδική για τα δεδομένα της Ζακύνθου, καθώς συνδυάζει μπαρόκ μορφολογικά στοιχεία στις κατώτερες ξυλόγλυπτες ζώνες, με πυραμίδα σε ύφος ροκοκό, μέσα στην οποία είναι ενταγμένα κυκλικά ζωγραφισμένα εικονίδια αποδοσμένα δυτικότροπα, από τον χρωστήρα κυρίως του Νικόλαου Δοξαρά. Η φατσάδα (πρόσοψη) του τέμπλου εκφράζει ακριβώς την κοσμική αισθητική αντίληψη των εύπορων κυρίως Ζακυνθίων, που τον 18ο αι. βίωναν την ακμή της πολιτισμικής επιρροής από το πολιτικό εξουσιαστικό κέντρο, τη Βενετία.
Το 1764, μετά την επίσημη πολιτική απόφαση για περιαγωγή του ιερού Λειψάνου στην πόλη της Ζακύνθου την ημέρα της μνήμης του Αγίου Διονυσίου στις 17 Δεκεμβρίου και την πιθανή ανακήρυξή του από τότε ως Προστάτου της νήσου Ζακύνθου, πάρθηκε η απόφαση ανοικοδόμησης μεγαλύτερου ναού. Ένα νέο τέμπλο με πρωτοποριακή για την εποχή του διακόσμηση σκαλίστηκε το 1775, ακολουθώντας τις καλλιτεχνικές αντιλήψεις της εποχής, με τον ιδιόρρυθμο Ιερέα Νικόλαο Κουτούζη, βασικό εκφραστή μετά τους Δοξαράδες της νατουραλιστικής τέχνης, να το στολίζει με τις ελαιογραφίες του. Ο μόνος συνδετικός κρίκος με το παλαιό τέμπλο είναι κυρίως οι δεσποτικές εικόνες, που παρέμειναν οι ίδιες.
Μετά την Ένωση των Επτανήσων με την Ελλάδα (1864) οι αισθητικές προτιμήσεις, παρά τις μεμονωμένες αντιστάσεις, άλλαξαν και οι επιφανείς Ζακύνθιοι σπουδάζοντας πλέον στην Αθήνα και όχι στην Ιταλία, άρχισαν να γίνονται κοινωνοί των καλλιτεχνικών αθηναϊκών αντιλήψεων, μεταφέροντάς τες αναπόφευκτα και στη Ζάκυνθο.
Με αφορμή τον καταστροφικό σεισμό του 1893 ξεκίνησαν οι διεργασίες για νέο μεγαλύτερο ναό. Από το 1898 μέχρι το 1923 μια σειρά επιτροπών δημιουργήθηκε με βασικό σκοπό τη συγκέντρωση χρημάτων στην αρχή και στη συνέχεια την ανοικοδόμηση του νέου ναού. Όλες επικυρώθηκαν με Βασιλικά Διατάγματα και είχαν ως Πρόεδρο τον εκάστοτε Μητροπολίτη Ζακύνθου, με μέλη τον Ηγούμενο της μονής, τον Δήμαρχο και λοιπά μέλη της αριστοκρατικής και αστικής τάξης.
Πρώτη μέριμνα υπήρξε το που θα κτιστεί ο νέος ναός. Κατατέθηκαν σκέψεις να γίνει ακριβώς στην ίδια θέση ή σε άλλο χώρο στην παρακείμενη πλατεία του Λομβάρδου. Τελικά, επικράτησε η γνώμη να οικοδομηθεί μπροστά από τον παλιό ναό στη βόρεια πλευρά του, αφού πρώτα γίνει αλλαγή του ρυμοτομικού σχεδίου της περιοχής, μιας και χρειαζόταν να γκρεμιστούν αρκετά σπίτια και να μετατοπιστούν δρόμοι.
Δεύτερο μέλημα ήταν το σχέδιο του ναού. Ο αθηναϊκός αρχιτεκτονικός εκλεκτικισμός φαίνεται στο πρώτο σχέδιο του νέου ναού από τον Π. Καραθανασόπουλο, συνεργάτη του Ε. Τσίλλερ και ξενίζει σήμερα η αποδοχή ενός αρχιτεκτονικού τύπου ξένου προς τη διατηρημένη επτανησιακή εκκλησιαστική αρχιτεκτονική. Πρόκειται για έναν τρουλαίο σταυροειδή ναό από σκυρόδεμα με  στοιχεία νεοκλασικά και ρωμανικά, αλλάζοντας για πρώτη φορά τον αρχιτεκτονικό τύπο των ναών του Αγίου Διονυσίου, που μέχρι τότε ήταν μονόκλιτες ξυλόστεγες βασιλικές.
Μεγαλύτερη εντύπωση προκαλεί το δεύτερο σχέδιο του ίδιου αρχιτέκτονα, που χρησιμοποιήθηκε για χρόνια στη σφραγίδα της Επιτροπής ανεγέρσεως, και προσομοιάζει με την Αγία Σοφία Κωνσταντινουπόλεως. Άγνωστο σε εμάς σχέδιο κατέθεσε και ο Ε. Τσίλλερ. Τελικά, μετά από πολύχρονες καθυστερήσεις εξαιτίας του ασταθούς υπεδάφους και των διεθνών και εσωτερικών πολιτικών εξελίξεων, προτείνεται το 1923 η οριστική σχεδίαση του νέου ναού από τον Α. Ορλάνδο.
Ο αρχιτεκτονικός τύπος του ναού επανήλθε στη βασιλική και αποτελεί μέχρι σήμερα το μεγαλύτερο ναό στη Ζάκυνθο, αντανακλώντας τον ενθουσιασμό και το ενδιαφέρον των Αθηναίων επιστημόνων με τις συνεχείς ανακαλύψεις παλαιοχριστιανικών μνημείων. Είναι ο πρώτος ναός που κατασκευάστηκε από σκυρόδεμα, με αρκετές μελέτες για τη θεμελίωση, εξαιτίας του σαθρού υπεδάφους, που είχε δημιουργηθεί από επιχωματώσεις στην παραλιακή γραμμή της πόλης. Ο πολιτικός μηχανικός Π. Παρασκευόπουλος και ο αρχιτέκτονας Ε. Στίκας υπήρξαν οι δύο πολύτιμοι συνεργάτες του Α. Ορλάνδου, που θα συνεισφέρουν στην κατασκευή και στη διακόσμηση.
Ο σημερινός ναός του Αγίου Διονυσίου, η κατασκευή του οποίου ξεκίνησε το 1910 και εγκαινιάστηκε το 1948, με τη χρησιμοποίηση των καλύτερων Ελλήνων επιστημόνων, καλλιτεχνών και τεχνικών μέσων εκείνης της εποχής, αποδεικνύει το ανύσταχτο ενδιαφέρον των Ζακυνθίων για το ναό του Προστάτου τους, με τη μερίδα του λέοντος να αποδίδεται στη συνεισφορά των ανώνυμων πιστών από όλες τις κοινωνικές τάξεις, οι οποίοι ως αντίδωρο ευεργεσίας και τιμής προς τον Άγιο Διονύσιο προσέφεραν και προσφέρουν ποικιλοτρόπως στις λειτουργικές ανάγκες του ναού.    (Απόσπασμα από το ομώνυμο βιβλίο του Αρχιμ. Διονυσίου Λυκογιάννη, Εκδόσεις Αποστολικής Διακονίας της Εκκλησίας της Ελλάδος, Αθήνα 2016, αναδημοσίευση στην εφ. Ερμήςφ.11, Ζάκυνθος, 23/8/2016)

19/8/16

"O Δομήνικος Θεοτοκόπουλος πριν από τον El Greco"

Η έκθεση " O Δομήνικος Θεοτοκόπουλος πριν από τον El Greco" (4-12-2014 έως 31-3-2015) στο Βυζαντινό και Χριστιανικό Μουσείο Αθηνών, έδωσε την ευκαιρία στους φιλότεχνους και μελετητές να δουν συγκεντρωμένα από διάφορα μέρη της Ελλάδας και του εξωτερικού, μερικά από τα πιο σημαντικά και γνωστά ζωγραφικά έργα της λεγομένης Κρητοβυζαντινής Σχολής.
 Δαμασκηνός, Κλόντζας, Λαμπάρδος αγιογράφοι-ζωγράφοι σύγχρονοι με τον El Greco μας μεταφέρουν με τις δημιουργίες τους τη λάμψη της τέχνης τους και τις πολιτισμικές καταστάσεις της εποχής τους, καταδεικνύοντας μεταξύ άλλων την οικονομική και εμπορική ευμάρεια της Κρήτης και της θαλασσοκράτειρας Βενετίας καθώς και την αγωνία για τους εξ Ανατολών κινδύνους. 














Τα έργα βεβαίως του Δομήνικου Θεοτοκόπουλου από την πρώτη ζωγραφική του περίοδο, όσα βρίσκονται στην Ελλάδα, κατείχαν τα σκήπτρα του ενδιαφέροντος. 





28/6/16

Εορτή Ημέρας Αποστράτων των Σωμάτων Ασφαλείας στη Ζάκυνθο

Κυριακή των Αγίων Πάντων, και έχει καθιερωθεί να εορτάζεται πανελλαδικά η Ημέρα Τιμής των Αποστράτων των Σωμάτων Ασφαλείας για την επιβράβευσή τους και την αναγνώριση της προσφοράς τους στο Σώμα της Ελληνικής Αστυνομίας και γενικότερα στο κοινωνικό σύνολο, κατά τη διάρκεια της θητείας τους.










Για το σκοπό αυτό, τελέστηκε χθες το πρωί στον Ιερό του Αγίου Νικολάου του Μόλου δοξολογία προεξάρχοντος του πανοσιολογιότατου Αρχιμανδρίτη π. Διονυσίου Λυκογιάννη, Ιεροκήρυκα της Ιεράς Μητροπόλεως, στο τέλος της οποίας αναγνώστηκε από τον υπαστυνόμο Β’ Αθανάσιο Κουκουβίνο η ημερήσια διαταγή του αρχηγού της ΕΛΑΣ, αντιστράτηγου Κωνσταντίνου Τσουβάλα. “Η Ελληνική Αστυνομία τιμά σήμερα τους απόστρατους συναδέλφους, οι οποίοι αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της οικογένειάς της και με το έργο τους κατεύθυναν αλλά και κατευθύνουν όλους τους αστυνομικούς, δείχνοντας το δρόμο για το μέλλον. Κάθε χρόνο τέτοια μέρα αποδίδουμε ελάχιστο φόρο τιμής στους συναδέλφους μας, οι οποίοι με την αφοσίωση και την εργατικότητα τους, προσέφεραν τα μέγιστα για την σταθερότητα του Σώματος και συνεχίζουν να προσφέρουν για την ευημερία και την ανάπτυξή του”, ανέφερε μεταξύ άλλων.



(Πηγη: εφημ. Ημέρα Ζακύνθου, 26/6/2016)